Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’ndeki değişiklik 1 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Düzenlemeyle, çocuklara yönelik olarak kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleriyle hedefli reklam yapılması yasaklandı. Reklam verenler ayrıca çevrim içi reklamların kullanıcılara hangi kriterlere göre gösterildiğini açık ve kolay erişilebilir biçimde paylaşmakla yükümlü olacak. Yapay zekâ destekli reklamlar ve sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan ticari tanıtımlar da yeni kuralların kapsamında.
Psikolojik Analiz
Hedefli reklamın çocuklarda bu kadar iyi çalışmasının nedeni kötü niyetten çok gelişimsel: dürtü kontrolü ve “bu bana neden gösteriliyor?” sorusunu sorabilme becerisi ergenliğin sonuna kadar olgunlaşmaya devam ediyor. Bilişsel davranışçı çerçeveden bakınca, ekranda karşına çıkan şeyi tarafsız bir bilgi sanmak klasik bir değerlendirme hatası; merakın bizi nereye sürüklediğini yetişkinler bile çoğu zaman sonradan fark ediyor. Ailelerin bu konudaki huzursuzluğu da yalnızca teknoloji korkusu değil; kontrolün kimde olduğunu bilememekten doğan bir belirsizlik kaygısı. Şeffaflık yükümlülüğü tam da buraya dokunuyor: neyin neden gösterildiğini görebilmek kaygıyı kendiliğinden bitirmiyor ama insana üzerinde düşünebileceği somut bir zemin veriyor. Evde de en işlevsel yol yasak listesi çıkarmak yerine “sence bu neden senin karşına çıktı?” diye sorup çocuğun kendi süzgecini kurmasına alan açmak. Yönetmelik çocukları koruyor; bu arada “hedefli reklam” ifadesini hayatında ilk kez ciddiye alan bir grup yetişkini de kurtarmış oluyor.
Berkay Ateş — Uzman Klinik Psikolog