Mükemmeliyetçilik, Caddebostan’daki ofisime gelen danışanların büyük bir kısmının arka planında sessizce çalışan bir motor gibi davranıyor. Bağdat Caddesi’nde geçen bir Salı akşamı seansını anlatayım — anonimleştirerek, kişiyi tanıyanların kimseyi tanıyamayacağı şekilde.
Otuzlu yaşlarındaki danışan, koltuğa oturur oturmaz “Hiçbir şeyi yeterince iyi yapamıyorum” cümlesini kurdu. Aslında işinde başarılıydı, ilişkilerinde özenliydi, ailesine vakit ayırıyordu. Ama içeride bitmek bilmeyen bir “daha iyi olmalıydım” sesi vardı.
Klinikte Sık Gördüğüm Mükemmeliyetçilik Sahnesi
Mükemmeliyetçilik çoğu zaman dışarıdan disiplin ya da özenli olmak gibi görünür. Oysa içeride çok farklı çalışır: kişi yaptığı hiçbir şeyi tam olarak “tamam” sayamaz. Sürekli bir tarafı eksik kalır.
Belirtiler Çoğu Zaman Belli Olmaz
Seansta sık gözlemlediğim bazı sahneler:
- Saatlerce çalıştıktan sonra “yeterince çalışmadım” diye düşünmek
- Bir hatayı haftalarca akılda taşımak, bir başarıyı bir günde unutmak
- “Yapamazsam beni yargılarlar” düşüncesiyle yeni şeyler denememek
- Dinlenirken bile suçluluk hissetmek
Bu belirtiler klinik tabloda yaygın anksiyete, tükenmişlik ya da depresif duygularla birlikte gelebiliyor. Bazı danışanlar uzun süre fark etmeden taşıyor; ilk seansta “demek bunun bir adı varmış” tepkisi sık duyduğum bir cümledir.
Mükemmeliyetçilik ile Sağlıklı Öz-Eleştiri Aynı Şey mi?
Sağlıklı öz-eleştiri davranışı sorgular: “Bu konuda nasıl daha iyi yapabilirim?” Mükemmeliyetçi iç ses ise kişiliği yargılar: “Yine başaramadım, ben yetersizim.” Aradaki fark küçük gibi görünür ama uzun vadede çok farklı bir duygusal yüke yol açar. Bu sebeple EMDR terapisi ya da bilişsel-davranışçı yaklaşımlarda iç sesin yapısını ayrıştırarak çalışıyoruz.
Seansta Birlikte Çalıştığımız Üç Soru
Danışanlarımla mükemmeliyetçi düşünceleri fark etmek için sıklıkla şu üç soruyu kullanıyoruz:
- Bu standardı bir yakınıma uygulamayı isteyebilir miyim? Çoğu zaman cevap “hayır” oluyor. Yani standart yalnızca kendine yönelik.
- Bu beklentiyi başaramazsam gerçekte ne olur? Kafanın sonsuz “felaket” listesi durur, gerçeklik test edilir.
- “Yeterince iyi” benim için nasıl bir şey olurdu? Mükemmeliyetçi zihnin en zorlandığı sorulardan biridir; cevabı tek seansta gelmez ama yön açar.
Seanslarımda, bu soruları zamanla içselleştiren danışanların yorgunluk düzeyinin azaldığını, kendilerine alan açabildiklerini gözlemliyorum. Süreç hızlı değildir; ancak nefes alanının genişlediği net bir an gelir.
İçerideki sürekli “daha iyi yap” sesini yorucu bulduğunuzu fark ediyorsanız, bu fark ediş başlı başına önemli bir adımdır. Devamı için bir Kadıköy psikolog desteğiyle çalışmak süreci kolaylaştırır.
📞 0531 668 50 64
📍 Bağdat Caddesi No:234 Kat:2, Caddebostan, Kadıköy
Online randevu formu →