Terapide sıkça sorulan bir soru var: “Hangisi gerçek ben?” İşte güçlü, evde kırılgan olan bu çelişki pek çok insana tanıdık gelir. Bu soru beni uzun süre düşündürdü — çünkü aslında hepimiz her gün bu soruyla yüzleşiyoruz, farkında olsak da olmasak da.
Carl Gustav Jung’un psikolojisinde persona, topluma gösterdiğimiz “sosyal yüz”ü tanımlar. Tiyatro maskelerinden aldığı bu kelime, oldukça yerinde bir metafor: Sahneye çıktığımızda takındığımız rol. İş yerinde “profesyonel Berkay”, arkadaşlar arasında “şakacı Berkay”, ailede “sorumlu Berkay”…
Persona başlı başına sağlıklı bir mekanizmadır. Farklı sosyal bağlamlarda uygun davranış sergilemek, toplumsal hayatın olmazsa olmazıdır. Sorun, personayı kendinizle özdeşleştirmeye başladığınızda çıkar.
Bağdat Caddesi’ndeki kliniğimde sık sık duyduğum bir tema var: “Sürekli iyi görünmek zorunda hissediyorum.” Bunu söyleyen insanlar genellikle başkalarına göre çok başarılı, çok saygın, çok dengeli görünürler. Ama içten içe tükenmişlerdir.
Bu tükenme bir tesadüf değil. Maskeyi 24 saat taşımak enerji gerektirir. Üstelik persona çok katılaştığında, gerçek duygularınızı — üzüntüyü, kızgınlığı, korku ve kırılganlığı — bastırmaya başlarsınız. Ve bastırılan her şey bir yere gider; Jung’un tabiriyle gölgeye.
Jung, personanın arkasında özbenlik (self) dediği daha derin bir katman olduğunu söyler. Bu, ne iş unvanınız ne de sosyal medya profilinizdir. Bu; korkularınız, arzularınız, değerleriniz, yaralanmalarınız ve potansiyelinizin bütünüdür.
Terapide sıklıkla yaptığımız şey şudur: Personanızı ortadan kaldırmak değil — onu esnek hale getirmek. “Ben bazen zayıf olabilirim” diyebilmek, gerçekte güçlü olmak demektir.
Bu sorularla rahat oturmak, persona çalışmasının ilk adımıdır. Yanıtlar bazen göz korkutucu olabilir — ama bu, terapötik sürecin tam da merkezindedir.
Persona maskenizin altında kim olduğunuzu keşfetmek için zaman ayırın. Kadıköy’deki kliniğimde bu yolculuğa birlikte çıkmaktan memnuniyet duyarım.
Berkay Ateş
Uzman Klinik Psikolog
Bağdat Caddesi No:234 Kat:2, Kadıköy
📞 0531 668 50 64
