Seanslarımda en sık duyduğum cümlelerden biri şudur: “Hiçbir şeyi tam olarak doğru yapamıyorum.” Bunu söyleyen kişi çoğu zaman aslında işinde özenli, ilişkilerinde duyarlı, hayatını ayakta tutabilen bir insandır. Ama içeride bambaşka bir ses, durmadan onu yargılar. Ben bu sese kısaca içsel eleştirmen diyorum.
İçsel Eleştirmen Nedir?
İçsel eleştirmen, zihnimizin içinde zamanla kurduğumuz sert bir iç sestir. Çoğu zaman çocuklukta öğrenilmiş, sonra da kendimize karşı kullanmaya devam ettiğimiz bir konuşma biçimidir. Bir hatadan sonra “yine batırdın”, bir takdir aldıktan sonra bile “aslında o kadar da iyi değildi” diyebilir. Esas sorun şudur: bu sesi çoğu zaman bir düşünce değil, doğrudan gerçek sanırız.
Caddebostan’daki Ofisimde Sıkça Karşılaştığım Örüntü
Kadıköy ve Bağdat Caddesi çevresinde çalışan, yüksek beklentilerle büyümüş danışanlarımın önemli bir kısmında bu örüntü çok belirgin. Dışarıdan herkes onları “başarılı” görür; içeriden ise sürekli “yetersizim” diyen bir ses vardır. Bu boşluk zamanla yorulmaya, kaygıya, bazen de fark edilmeyen bir tür hüzne dönüşür. Seanslarda öncelikle bu sesin kim olduğunu birlikte tanımaya çalışırız: “Şu an söylenen cümle gerçekten sen misin, yoksa yıllar önce sana söylenmiş birinin sesi mi?”
Bu Sesi Nasıl Yumuşatırız?
İçsel eleştirmenle çalışmak, onu susturmaya çalışmakla değil, onunla farklı bir ilişki kurmakla başlar. Şema terapi ve bilişsel davranışçı yaklaşımdan yararlandığım çalışmalarda genellikle üç adım izleriz: sesi fark etmek, sesin kaynağını anlamak ve aynı durumda bir arkadaşımıza nasıl konuşurduk diye düşünüp o şefkatli sesi içeride kurmak. Bu, kendine “iyi davran” demek değildir; daha çok kendine adil davranmayı öğrenmektir.
Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı?
Eğer içsel eleştirmen sesi sizi her sabah yorgun uyandırıyor, kararlarınızı erteletiyor ya da küçük hatalar günler boyunca aklınızdan çıkmıyorsa, bu sesle tek başınıza güreşmek zorunda değilsiniz. Birlikte tanımak, bu sesin ne zamandır sizinle olduğunu fark etmek bile çoğu zaman büyük bir rahatlama getirir.
Bu konuyu birlikte ele almak isterseniz benimle iletişime geçebilirsiniz.
Uzman Klinik Psikolog Berkay Ateş
Caddebostan Mahallesi, Bağdat Caddesi No:234 Kat:2, Kadıköy / İstanbul
Telefon: 0531 668 50 64