Bilinç Nedir?
Bilinç, kişinin herhangi bir anda kendi iç dünyasında (düşünceler, duygular, bedensel duyumlar) ve çevresinde olup bitenlerin farkında olmasıdır. Günün büyük bir kısmını, genellikle “uyanık ve net” diye tanımlayabileceğimiz olağan bilinç halinde geçiririz.
Bununla birlikte günlük yaşamda, bu olağan uyanıklık halinden farklı deneyimler yaşadığımız anlar da olur. Zihinsel etkinliğin niteliğinde ya da örüntüsünde belirgin bir değişim olduğunda bilincin değişik bir durumu ortaya çıkar.
Bilincin Değişik Durumları
Bilincin değişik durumları, zihinsel süreçlerin işleyiş biçiminin geçici olarak farklılaşmasıdır. Bu durumlarda:
Düşünceler bulanık ya da dağınık hale gelebilir, kişi kendini daha az uyanık hissedebilir.
Bazen düşünceler, rüyalara benzer şekilde alışılmadık bir biçim alabilir.
Farkındalık bölünebilir. Örneğin, araba kullanırken bir anda “Ben buraya nasıl geldim?” diye fark edip şaşırmak buna iyi bir örnektir. Kişi otomatik pilotta gibi hareket eder, ama sonrasında ayrıntıları hatırlamakta zorlanabilir.
Bilincin bölünmesine dair bir başka örnek de, araba kullanırken aynı anda cep telefonuyla mesaj yazmaya çalışmak ve bir yandan da yanındaki kişinin anlattıklarını dinlemektir. Bu durum yalnızca dikkati dağıtmakla kalmaz; aynı zamanda sürücünün ve çevresindekilerin güvenliğini ciddi şekilde riske atar. Böyle bir süreçte kişi, yolculuğun bazı kısımlarını eksik ya da belirsiz hatırlayabilir; çünkü dikkat farklı uyaranlar arasında parçalanmıştır.
Sık Sorulan Sorular
Bilinç ile farkındalık aynı şey mi?
Benzer kavramlardır. Bilinç, hem iç dünyayı hem çevreyi kapsayan geniş bir farkındalık halini ifade eder.Bilincin değişik durumları tehlikeli midir?
Kendiliğinden yaşanan bazı durumlar (dalıp gitmek gibi) her zaman tehlikeli değildir. Ancak araç kullanırken dikkat bölünmesi gibi durumlar ciddi risk oluşturabilir.“Otomatik pilot” halinde olmak normal mi?
Zihin bazen rutin işleri otomatikleştirir. Bu kısa süreli olduğunda sık görülebilir; fakat sık yaşanıyorsa, stres, uykusuzluk veya dikkat sorunları gibi etkenler değerlendirilebilir.Bilincin değişik durumları sadece uyku ve rüya ile mi ilgilidir?
Hayır. Dikkat bölünmesi, dalgınlık, yoğun hayale dalma gibi günlük örnekler de bilincin değişik durumlarıyla ilişkilendirilebilir.