Seanslarımda son zamanlarda çok sık duyduğum bir cümle var: “Çok yorgunum, ama neden yorgun olduğumu bilmiyorum.” Bu cümleyi söyleyen kişilerin büyük çoğunluğu aslında basit bir yorgunluk değil, tükenmişlik yaşıyor.
Tükenmişlik Gerçekten “Çok Yorgun” Olmak mıdır?
Yorgunluk dinlendikten sonra geçer. Tükenmişlik geçmez.
Bu fark belirleyicidir. Hafta sonu tatil yaptınız, uyudunuz, güzel bir şeyler yediniz — ama Pazartesi sabahı yine aynı ağırlık var. Kalkmak istemiyorsunuz, görevlerin hiçbiri anlamlı gelmiyor, kendinizi adeta bir robota benzetiyorsunuz.
Bağdat Caddesi’ndeki kliniğimde bu tabloyu özellikle şu üç grupta gözlemliyorum: yoğun iş hayatında çalışanlar, sürekli başkalarına bakan bireyler ve mükemmeliyetçi yapıya sahip kişiler.
Seanslarımda Gördüğüm Belirtiler
Tükenmişliğin üç temel göstergesi var:
Duygusal tükenme: Her şeyden uzaklaşmak istiyorsunuz. Sevdiğiniz aktiviteler bile boş geliyor. Sabah kalkmak için kendinizi zorlamak zorunda hissediyorsunuz.
Duyarsızlaşma: Etrafınızdaki insanlara karşı ilgisiz, soğuk hissedebiliyorsunuz. Bu bir karakter sorunu değil — beynin kendini koruma mekanizması.
Yetersizlik hissi: Ne kadar çalışırsanız çalışın, “yeterli değilim” duygusu geçmiyor. Başarılar içi boş, hatalar ise çok büyük geliyor.
Anadolu Yakası’nda psikoterapi için gelen danışanlarımın önemli bir kısmı başlangıçta “sadece motivasyon sorunum var” diyerek geliyor. Ama seans ilerledikçe ortaya çıkan tablo çok daha derin bir tükenmeye işaret ediyor.
Tükenmişlik Neden Kendiliğinden Geçmiyor?
Çünkü tükenmişliğin altında genellikle bir anlam kaybı ya da uzun süredir görmezden gelinen bir ihtiyaç yatıyor. Dinlenmek gerekli ama yeterli değil.
Kanıta dayalı yöntemler — özellikle Bilişsel Davranışçı Terapi — tükenmişliği sürdüren düşünce kalıplarını tespit etmek ve değiştirmek için kullanılıyor. EMDR ise bazı vakalarda tükenmişliğe eşlik eden ağır stres deneyimlerinin işlenmesinde destek sunuyor.
Ne Zaman Destek Almalısınız?
Dinlenmek artık işe yaramıyorsa, iş ya da özel hayatta işlev kaybı yaşıyorsanız, “neden böyle hissediyorum” sorusunun cevabını bulamıyorsanız — bu bir sinyal.
Bir psikologla görüşmek, tükenmişliği “aşmaya” çalışmak değil; nedenini anlamak ve sürdürülebilir bir değişim için destek almaktır.
Berkay Ateş / Uzman Klinik Psikolog
Bağdat Caddesi, Hasan Ali Yücel Sk. No:35 Kat:3 Daire:8, Kadıköy
0531 668 50 64