Aşırı düşünme, yani zihninizin aynı düşünceye tekrar tekrar dönmesi, seanslarımda en sık duyduğum yakınmalardan biri. Danışanlar genellikle şöyle anlatır: “Olayı çoktan geride bıraktım ama kafam bir türlü bırakmıyor.” Geceleri uykuya dalmadan önce günün küçük bir ayrıntısının saatlerce kafada dönmesi de bu tabloya çok benzer. Bu yazıda bu döngünün ne olduğunu, neden ortaya çıktığını ve onu yumuşatmak için neler yapabileceğinizi anlatıyorum.
Aşırı Düşünme (Ruminasyon) Nedir?
Ruminasyon, bir sorun, hata ya da kaygı verici bir olay üzerine zihnin sürekli geri dönüp aynı soruları tekrarlamasıdır: “Keşke şöyle deseydim”, “Ya yarın kötü giderse?”, “Acaba bana kızdı mı?” gibi. Önemli olan ayrım şu: problem çözme bir sonuca doğru ilerler ve bir karara bağlanır, ruminasyon ise aynı noktada döner durur. Çoğu zaman kaygıyı azaltmak yerine besler ve kişiyi daha da yorgun, daha da çaresiz hissettirir.
Neden Sürekli Aynı Şeyi Düşünürüz?
Zihin, çözülmemiş hissettiği bir konuyu “açık dosya” gibi tutar ve tekrar tekrar önümüze getirir. Bu aslında beynin bir tehdidi kontrol altına alma çabasıdır; “yeterince düşünürsem bir çözüm bulurum” varsayımıyla çalışır. Ne yazık ki düşünmek, eyleme dönüşmediğinde rahatlama getirmez; tam tersine kaygıyı, gerginliği ve uykusuzluğu derinleştirebilir. Özellikle mükemmeliyetçi eğilimi olan ya da geçmişte zorlu bir deneyim yaşamış kişilerde bu döngü daha güçlü işler.
Günlük Hayatta Ne İşe Yarar?
Birkaç yaklaşım çoğu danışanıma yardımcı oluyor. Birincisi, “endişe saati” belirlemek: gün içinde aklınıza takılanı bir kenara not edip, kendinize ayırdığınız 15 dakikada düşünmeye izin vermek; böylece zihin “bu konuya döneceğiz” güvencesiyle gün boyu sizi daha az meşgul eder. İkincisi, düşünceyi zorla durdurmaya çalışmak yerine ona isim vermek: “Şu an ruminasyon yapıyorum” demek bile döngüden bir adım dışarı çıkarır. Üçüncüsü, zihni bedene çağıran bir eylem — kısa bir yürüyüş, nefes egzersizi ya da elle yapılan bir iş — düşünce trafiğini yavaşlatır. Son olarak, “Bu düşünce bana bir şey çözdürüyor mu, yoksa beni sadece yoruyor mu?” sorusunu kendinize sormak, faydalı düşünmeyle kısır döngüyü ayırt etmenize yardım eder.
Ne Zaman Destek Almalı?
Aşırı düşünme uykunuzu, ilişkilerinizi ya da işinizi etkilemeye başladıysa, bir uzmanla çalışmak süreci kolaylaştırır. Seanslarımda bilişsel davranışçı yaklaşım ve gerektiğinde EMDR terapisi ile, düşünceyi besleyen örüntüleri birlikte ele alıyoruz. Kadıköy psikolog arayışındaysanız, Anadolu Yakası psikolog desteği için Bağdat Caddesi’ndeki ofisimden yüz yüze veya online görüşebiliriz.
Uzman Klinik Psikolog Berkay Ateş
Bağdat Caddesi No:234 Kat:2, Caddebostan, Kadıköy
📞 0531 668 50 64 | Randevu al