Bilateral uyarım tek başına bir yöntem değildir; EMDR, eğitimli bir uygulayıcının yönettiği sekiz aşamalı bir protokolün parçasıdır. Travmatik bir anıya kendi başınıza bilateral uyarımla yaklaşmak, seansta yönetilmesi gereken yoğun duygusal tepkilere, disosiyatif yaşantılara veya yeniden travmatizasyona yol açabilir. Danışan olarak bu sayfaya ulaştıysanız aracı kendi kendinize kullanmayın; bir uzmanla çalışmanız gerekir.
Bu sayfada, EMDR uygulayan meslektaşlarım için hazırladığım ücretsiz bir bilateral stimülasyon (BLS) aracı bulunuyor. Tarayıcıda çalışır: kurulum, üyelik, uygulama indirme gerekmez. Bilgisayarda, tablette ve telefonda açılır.
Aracı yazma nedenim basit: online seansta bilateral sesin karşı tarafa gerçekten stereo olarak gitmesi, göründüğünden zor. Mevcut çözümlerin çoğu ya ücretli bir platforma bağlı ya da sesi konferans yazılımının içinden geçirdiği için sağ-sol ayrımını kaybediyor. Aşağıdaki araç bu iki sorunu da atlıyor: danışan aracı kendi cihazında açıyor, siz kendi ekranınızdan yönetiyorsunuz.
Aracı kullan
Kulaklık takmadan başlatmayın. Hoparlörde sağ-sol ayrımı oluşmaz.
Araç tam ekranda daha rahat kullanılır: sağ alttaki ⛶ düğmesi ya da F tuşu. Ayar paneli sağ üstteki ☰ düğmesiyle açılıp kapanır. Boşluk tuşu başlatır ve durdurur. Aracı ayrı bir sekmede açmak için buraya tıklayın.
Nasıl kullanılır
- Kulaklığı bağlayın ve kanalı test edin. Panelde Sol test ve Sağ test düğmeleri var. Sesi doğru kulakta duyduğunuzu doğrulamadan sete başlamayın.
- Ses tipini seçin. Dört seçenek var: yumuşak ton, klik, tahta blok, gürültü darbesi. Klik, yön ayrımı en net duyulan sestir; yumuşak ton uzun setlerde daha az yorucudur.
- Hızı ayarlayın. Saniyedeki geçiş sayısı olarak gösterilir. Duyarsızlaştırma setleri için 1 geçiş/saniye civarı yaygın bir başlangıçtır; kaynak yerleştirme ve güvenli yer çalışmasında belirgin biçimde yavaşlatılır.
- Set sayacını kurun. Hedef geçiş sayısını girip otomatik durdurmayı açarsanız araç sette kendiliğinden durur; sayıyı takip etmek yerine danışanı izleyebilirsiniz.
Bilateral uyarımın üç kanalı
Görsel: Ekranda yatay olarak sağa-sola giden bir nokta. Yol tipi (yatay, dikey, çapraz, sonsuz), nokta rengi, boyutu ve hareket genişliği ayarlanabilir. Düşük uyarım gerektiren danışanlarda noktayı küçük, rengi kısık ve zemini siyah tutmak daha rahat izlenir.
İşitsel: Kulaklığın sol ve sağ kanalına dönüşümlü verilen ses. Kanal ayrımı kaydıracı ile tam ayrım (%100) yerine kısmi ayrım da seçilebilir — bazı danışanlar sesin tamamen tek kulakta kesilmesini rahatsız edici bulur.
Taktil: Telefonun titreşim motoru üzerinden. Aşağıda ayrı bir bölümde anlatıyorum.
Bluetooth kulaklıkta gözden kaçan sorun: mono profil
Bu, aracı yazarken en çok zaman harcadığım ve sahada en sık gözden kaçtığını düşündüğüm nokta. Kablosuz bir kulaklık iki farklı profille çalışabilir:
- A2DP — müzik profili, stereodur. Bilateral uyarım için gereken profil budur.
- HFP / Hands-Free — telefon görüşmesi profili, monodur.
Windows ve bazı Android sürümleri, mikrofon kullanan bir uygulama açıksa (konferans yazılımı gibi) kulaklığı sessizce HFP profiline düşürür. Ses gelmeye devam ettiği için fark etmezsiniz — ama sağ ve sol kanal birleşmiştir ve bilateral ayrım tamamen kaybolmuştur. Danışan sesi duyar, siz de duyduğunu görürsünüz; uyarım ise tek taraflıdır.
Bu yüzden araca Sol test / Sağ test düğmelerini koydum. Her seansın başında on saniyelik bir kontrol: “şimdi hangi kulakta duydun?” Cevap “ikisinde de” ise profil yanlıştır. Windows’ta ses çıkışı listesinden “Kulaklık (Stereo)” olan cihazı seçin, “Kulaklık Mikrofonu / Hands-Free” yazan girdiyi seçmeyin.
İkinci mesele gecikme: kablosuz kulaklık sese yaklaşık 120–250 milisaniye gecikme ekler, görüntü ise anında gelir. Ses ve noktayı birlikte kullanıyorsanız ikisi ayrışır. Araçtaki Bluetooth gecikme telafisi kaydıracı görseli aynı miktarda geciktirip hizalar. Bu iş için kablolu kulaklık her zaman daha isabetlidir.
Online seansta bilateral ses ve nokta
Sesi ekran paylaşımıyla göndermek ilk akla gelen yol ama en zayıf olanı. Konferans yazılımları paylaşılan sesi varsayılan olarak monoya indirir, gürültü engelleme ve eko iptali de kısa klik seslerini kırpar. Yani bilateral uyarımın işine yarayan iki özelliği de bozar.
Bu yüzden araca uzaktan kumanda koydum. Ayar panelindeki Oturum oluştur düğmesine bastığınızda size bir link veriyor:
- Linki seans sırasında danışana gönderiyorsunuz (sohbet penceresinden yapıştırmanız yeterli).
- Danışan linki kendi cihazında açıyor, kulaklığını takıyor ve bir kez Hazırım düğmesine dokunuyor. Ekranında ayar paneli görünmüyor; yalnızca nokta var.
- Bundan sonrası tamamen sizde: başlatma, durdurma, hız, ses tipi, ses seviyesi, nokta rengi ve boyutu. Ne değiştirirseniz danışanın ekranına geçiyor.
Ses danışanın kendi cihazının kulaklık çıkışından gelir; hiçbir noktada konferans yazılımından geçmez. Stereo ayrım bozulmaz, gecikme olmaz, görüntü kırpılmaz.
İki cihazın ritmi ortak bir zaman referansına kilitlenir; sizin ekranınızdaki nokta sağa giderken danışanınkinin de sağa gitmesi buradan gelir. Ölçtüğüm faz sapması birkaç milisaniye düzeyinde kalıyor — kulakla ayırt edilebilecek bir fark değil. Danışan sete ortasından katılsa bile doğru fazda devam eder.
Sunucuda hiçbir kişisel veri tutulmaz: yalnızca uyarım ayarları ve rastgele bir oturum kodu saklanır, oturum birkaç saat sonra kendiliğinden silinir. İsim, seans içeriği, ses kaydı gibi hiçbir şey sunucuya gitmez.
Yine de ekran paylaşımı yapmanız gerekiyorsa: Zoom’da “Bilgisayar sesini paylaş” ile birlikte Stereo ses ve yüksek kaliteli ses modu açık olmalı; Google Meet’te sekme sesi paylaşımı işaretli, gürültü engelleme kapalı olmalı. Her durumda danışan kulaklık takmalıdır.
Dizde iki telefon: eşzamanlı taktil uyarım
Taktil BLS için pulser cihazı yoksa iki telefonla yaklaşık bir çözüm kurulabilir. Aracın Cihaz saati senkronu seçeneği ritmi cihazın sistem saatine kilitler; bu sayede aynı ayarlarla açılmış iki telefon, farklı zamanlarda başlatılsa bile aynı fazda titrer. Aradaki eşzamanlılığı ölçtüm: 900 milisaniye arayla başlatılan iki cihaz arasında yalnızca birkaç milisaniyelik fark kalıyor. Arada sunucu yok, internet bağlantısı bile gerekmez.
Kurulum: iki telefonda da aynı linki açın, birinde titreşimi Sadece SOL, diğerinde Sadece SAĞ seçin, ikisinde de senkronu işaretleyip başlatın. Telefonları danışanın dizlerine koyun.
Sınırları: Titreşim yalnızca Android ve Chrome’da çalışır — iPhone ve iPad’in tarayıcısı titreşimi desteklemez, o cihazlarda bu mod sessiz kalır. Ekran kilitlenirse titreşim durur, telefonların ekran uyku süresini uzatmak gerekir. Telefonların saati “otomatik ayarla” konumunda olmalıdır; saatler kayarsa faz da kayar. Titreşim motorunun şiddeti telefon modeline göre değişir, dolayısıyla iki farklı model kullanıyorsanız iki taraftaki uyarım eşit güçte olmaz.
Klinik notlar
- Hız ve set uzunluğu klinik bir karardır. Araç size sayı verir, kararı vermez.
- Yüksek hız ve gürültü darbesi uyarıcı bir bileşimdir. Disosiyasyon riski taşıyan danışanlarda yumuşak ton, yavaş hız ve kısık parlaklıkta bir nokta daha güvenli bir başlangıçtır.
- Nokta rengini kısık, zemini koyu tutun. Yüksek kontrast uzun setlerde göz yorgunluğu yaratır.
- Danışanın uyarım kanalı tercihi seans içinde değişebilir. Görselden işitsele geçmek bazen tıkanmış bir seti açar; araçta iki mod arasında geçiş tek tıklamadır.
- Araç hiçbir veri toplamaz, hiçbir yere bağlanmaz. Seans içeriği açısından iz bırakmaz.
Sık sorulan sorular
Araç ücretsiz mi, üyelik gerekiyor mu?
Ücretsizdir. Üyelik, kayıt, e-posta veya ödeme gerekmez. Sayfayı açtığınızda çalışır.
İnternet bağlantısı olmadan çalışır mı?
Evet. Araç tek bir dosyadır ve hiçbir dış kaynağa bağlanmaz. Sayfa bir kez yüklendikten sonra bağlantı kesilse de çalışmaya devam eder. Sayfayı tarayıcıdan kaydedip çevrimdışı da kullanabilirsiniz.
Bluetooth kulaklıkla kullanabilir miyim?
Evet, ek bir ayar gerekmez; araç işletim sisteminin ses çıkışını kullanır. Tek koşul kulaklığın stereo (A2DP) profilde olmasıdır. Seans başında panelin sol ve sağ test düğmeleriyle bunu doğrulayın.
Online seansta danışana bilateral ses nasıl iletilir?
Ayar panelindeki “Oturum oluştur” düğmesi bir link üretir; linki danışana gönderirsiniz. Danışan linki kendi cihazında açıp bir kez “Hazırım” der, ardından başlatma, durdurma, hız ve ses tipi dahil her şey sizin ekranınızdan yönetilir. Ses danışanın kendi cihazından çıktığı için konferans yazılımından geçmez ve stereo ayrım bozulmaz.
Uzaktan kumanda kullanırken danışanın verisi sunucuya gidiyor mu?
Hayır. Sunucuda yalnızca uyarım ayarları (hız, ses tipi, renk gibi) ve rastgele üretilmiş bir oturum kodu tutulur; bu kayıt birkaç saat sonra kendiliğinden silinir. İsim, seans içeriği, ses ya da görüntü hiçbir şekilde sunucuya iletilmez ve kaydedilmez.
Telefonla titreşimli (taktil) uyarım verebilir miyim?
Android telefonlarda evet. İki telefonu danışanın dizlerine koyup birinde sol, diğerinde sağ kanalı seçmek ve cihaz saati senkronunu açmak yeterlidir. iPhone ve iPad tarayıcısı titreşimi desteklemediği için o cihazlarda bu mod çalışmaz.
Bu araç bir EMDR eğitimi ya da onaylı bir cihaz yerine geçer mi?
Geçmez. Araç yalnızca bir uyarım üreticisidir; herhangi bir kurum tarafından onaylanmış tıbbi cihaz değildir ve hiçbir kuruluşun onayını taşımaz. EMDR uygulaması, akredite bir eğitim ve süpervizyon süreci gerektirir. Danışanlar için kendi kendine uygulama aracı olarak düşünülmemiştir.
Aracı kendi sitemde ya da kurumumda kullanabilir miyim?
Meslektaşlarımın seanslarında kullanmasına sevinirim. Bu sayfaya bağlantı vererek paylaşmanız yeterli. Kurumsal bir kullanım ya da uyarlama düşünüyorsanız bana yazın.
Hakkında
Bu aracı geliştiren Uzman Klinik Psikolog Berkay Ateş’tir. Kadıköy Bağdat Caddesi’ndeki ofisinde yetişkinlerle bireysel çalışmalar yürütüyor; EMDR Terapisti olarak travma odaklı süreçlerde ve bilişsel davranışçı yaklaşımla çalışıyor.
Araçla ilgili geri bildirim, hata bildirimi veya bir özellik önerisi için yazabilirsiniz. Meslektaşlardan gelen notlarla geliştirmeye devam ediyorum.
Uzm. Kln. Psk. Berkay Ateş
Caddebostan Mahallesi Bağdat Caddesi No:234 Kat:2, Kadıköy, İstanbul 34728
Telefon: 0531 668 50 64
İlgili sayfalar: Kadıköy Psikolog · Bağdat Caddesi Psikolog · Anadolu Yakası Psikolog